ÔNG PUTIN SẼ ‘SỬ DỤNG’ TỔNG THỐNG BELARUS – ALEXANDRE LOUKACHENKO NHƯ THẾ NÀO ?

 ÔNG PUTIN SẼ ‘SỬ DỤNG’ TỔNG THỐNG BELARUS – ALEXANDRE LOUKACHENKO  NHƯ THẾ NÀO ?

Tổng thống Nga Putin

Ngược thời gian, trong hoàn cảnh gần như tuyệt vọng trước nguy cơ bị làn sóng phản kháng trong nước lật đổ và những sức ép từ Liên Hiệp Châu Âu vì những cáo buộc gian lận bầu cử, tổng thống Belarus, không còn cách nào khác là vội vàng đến cầu cứu đến Nga

Ngày 09/08/2020, nghĩa là gần hai tháng từ sau cuộc bầu cử tổng thống Belarus phong trào phản kháng vẫn không hề suy giảm. Ông Alexandre Loukachenko tiếp tục dùng bàn tay sắt giữ quyền lực nhờ vào sự trung thành của lực lượng an ninh và nhất là nhờ có sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ nước Nga của ông Vladimir Putin.

Hậu thuẫn của Matxcơva trước hết là về mặt chính trị : tổng thống Nga Vladimir Putin hứa hẹn sẽ giúp Loukachenko giữa ‘ghế’ , thậm chí nếu cần, Nga sẽ đưa quân đội giúp chính quyền Belarus nếu «tình hình diễn biến xấu». Sự hậu thuẫn của Nga còn cả về tài chính.

Kể từ thời điểm đó, Alexandre Loukachenko bị lệ thuộc gần như hoàn toàn vào Nga.
Vấn đề được đặt ra trong tương lai đó là chuyển tiếp êm đẹp quyền lực cho một lãnh đạo được Kremlin tin cậy hoặc duy trì quyền lực cho Alexandre Loukachenko đã bị lệ thuộc hòan toàn.

Tổng thống Belarus – Alexandre Loukachenko

Mặc cả trong tương lai

Ngày 22/02/2021, tổng thống Belarus, Alexandre Loukachenko, lại phải ‘khăn gói’ lên đường đến thành phố Sotchi để gặp tổng thống Nga Vladimir Putin.

Gặp ông Putin để nhờ cậy sự trợ giúp của Nga là chuyện bất đắc dĩ và đường cùng đối với ông Loukachenko, với hy vọng có thể vô hiệu hoá được sự chống đối ở trong nước, nhanh chóng bình ổn được tình hình chính trị xã hội nội bộ và thoát được sức ép của Liên Hiệp Châu Âu.

Không mấy khó khăn, ông Loukachenko, đã thuyết phục được tổng thống Putin nhưng phải chấp nhận điều kiện của Kremlin là cải cách Hiến Pháp, làm cơ sở cho việc chuyển giao quyền lực trong tương lai.

Ngược lại, Nga phải đỡ để ông Loukachenko không bị đổ vì chỉ như thế mới có thể ngăn ngừa sự thay đổi chính quyền đột ngột ở Belarus gây bất lợi cho Nga. Cuộc cải cách mà Matxcơva áp đặt cho Belarus về lâu dài là nhằm « loại bỏ một Loukachenko và để hướng việc chuyển tiếp quyền lực (ở Belarus) sao cho có lợi cho Nga », theo nhận định của nhà phân tích Katsiaryna Shmatsinan, thuộc Viện Nghiên Cứu Chiến Lược Belarus, được báo La Croix trích dẫn.

Sáu tháng sau chuyến thăm Nga, ông Alexandre Loukachenko đã thoát hiểm. Làn sóng biểu tình phản kháng ở trong nước đã chấm dứt.

Trong hoàn cảnh thuận lợi và vị thế đã được củng cố như vậy, giới quan sát đặt câu hỏi Loukachenko còn đến gặp Putin làm gì ? Có lẽ mấu chốt vấn đề nằm ở cuộc cải cách Hiến Pháp Belarus, điều kiện để đổi lấy sự hậu thuẫn của Matxcơva cho Minsk và liên quan trực tiếp đến tương lai quyền lực của ông Loukachenko.

Tổng thống Loukachenko được Nga sử dụng như thế nào?

Trong một diễn tiến mới nhất, gần như không ai ngờ tới, để bắt giữ một tiếng nói đối lập, Loukachenko đã hành xử như một ‘tên không tặc’ , buộc may bay dân sự hạ cánh để bắt giữ tiếng nói đối lập.

Loukachenko một mực oang oang rằng, vì máy bay được báo có bom, thực tế không ai tin và cũng không quan tâm đến lý lẽ của Loukachenko.

Chỉ vài giờ sau vụ chuyến bay FR4978 của hãng hàng không dân dụng RyanAir trên đường từ Athens đến Vilnius phải đáp xuống phi trường Minsk, Liên Hiệp Châu Âu đồng thanh lên án hành động của Belarus, chuẩn bị ban hành các biện pháp trừng phạt chế độ Loukachenko và đóng cửa không phận với các hãng hàng không của nước này, đồng thời kêu gọi các tập đoàn hàng không châu Âu tránh bay ngang bầu trời Belarus.

Bị cô lập, câu hỏi đặt ra vào lúc này là Belarus có thể trông cậy vào Nga tới mức độ nào? Phản ứng chậm trễ của Matxcơva về hành động của chính quyền Minsk trong vụ máy bay RyanAir đã khiến phương Tây chỉ trích Nga «bao che» cho Belarus, thậm chí là Minsk đã «tiến hành một vụ không tặc» như vừa qua nhờ có sự can thiệp của Nga, của nhân viên tình báo Nga.

Artyom Shraibman, thuộc trung tâm nghiên cứu Carnegie tại Matxcơva được báo Libération trích dẫn, không hoàn toàn loại trừ giả thuyết này, đồng thời lưu ý : « Matxcơva luôn hài lòng mỗi lần quan hệ giữa Loukachenko với phương Tây xấu đi thêm ». Nhưng bối cảnh lần này hơi đặc biệt vì hai lý do.

Thứ nhất, nếu như Liên Âu nhanh chóng ban hành lệnh trừng phạt kinh tế nhắm vào chính quyền Minsk thì « Belarus lại càng trở nên một gánh nặng » đối với Nga. Nhà phân tích Shraibman cho rằng, điện Kremlin có thể sẽ bực mình vì đồng minh bướng bỉnh như Loukachenko, thế nhưng nếu như Minsk duy trì được một chế độ « tương đối ổn định » thì thế nào Matxcơva cũng sẽ hậu thuẫn.

Lý do thứ nhì khiến tổng thống Vladimir Putin có thể bực mình vì bất đắc dĩ Matxcơva bị Minsk lôi kéo vào một cuộc đọ sức với phương Tây ba tuần trước cuộc tiếp xúc đầu tiên giữa tổng thống Nga và tân lãnh đạo Mỹ, Joe Biden.

Từ tháng 8/2020 sau cuộc bầu cử tổng thống, chế độ Loukachenko còn tồn tại được là nhờ vào điểm tựa quý giá là Nga. Vận mệnh của tổng thống Belarus trong tay Vladimir Putin. Thế nhưng Kremlin đang chuẩn bị cho thượng đỉnh Biden – Putin vào giữa tháng 6/2021 tại Genève và theo giới quan sát, ông Putin trông đợi nhiều vào thượng đỉnh đầu tiên với tổng thống Biden để khởi động lại quan hệ với Washington, để phác họa ra quan hệ giữa hai khối « Đông – Tây » cho giai đoạn bốn năm sắp tới. Bằng chứng cụ thể nhất là trong cuộc tiếp xúc đầu tiên giữa lãnh đạo ngoại giao Nga Mỹ bên lề hội nghị về Bắc Cực vừa qua ở Iceland, đôi bên đã tỏ thiện chí hòa hoãn chuẩn bị cho thượng đỉnh Genève diễn ra tốt đẹp.

Vậy câu hỏi đặt ra là liệu rằng trong buổi làm việc ngày 28/05 tại Sotchi, nguyên thủ Nga có gây áp lực để « nhà độc tài cuối cùng của châu Âu », như cựu ngoại trưởng Mỹ Condoleeza Rice năm 2005 từng mệnh danh ông Loukachenko để tổng thống Belarus nới lỏng gọng kềm đàn áp nhắm vào các tiếng nói đối lập trong nước ? Nếu thành công, Belarus có thể là một lá bài làm tăng thêm uy tín của tổng thống Nga, Vladimir Putin trong mắt phương Tây.

Tương lai của Loukachenko sẽ ra sao?

Theo RFI mô tả, Tổng thống Vladimir Putin nhận ra rằng hoàn cảnh rất bất lợi của ông Lukachenko lúc này là một diễn biến bất ngờ thú vị. Alexandre Loukachenko trong nhiều năm đã có ý định lắt léo đi giữa Nga và Liên Hiệp Châu Âu. Giờ đây ông không còn sự lựa chọn nào khác ngoài hứa trung thành với đồng minh Nga.

Cái giá phải trả chắc chắn là đẩy mạnh hội nhập kinh tế và chính trị giữa hai nước. Đó là dự án mà ông Vladimir Putin ấp ủ từ nhiều năm nay, nhưng Alexandre Loukachenko vẫn luôn thành công làm chậm lại việc thực hiện.
Nhưng Loukachenko “câu giờ” được bao lâu có lẽ còn tùy vào sự vui buồn của Putin

Tổng hợp

 

Related post

Bình Luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.